Çocuklarda sıklıkla yaşanan sorunlardan biri de öfke patlamalarıdır. Özellikle istekleri yerine gelmediğinde tutturma, bağırma, çığlık atma zaman zaman da vurma, ısırma gibi fiziksel davranışlar da gözlenen bu durum aileyi zorlayabilmektedir. Peki, çocuklar bu duyguyu ne zaman en yoğun yaşar? Çocuğunuz öfkelendiğinde nasıl yaklaşmalısınız? Çocuklarda öfke kontrolü nasıl sağlanır? Bu ve daha fazla sorunuza yazımızda yanıt bulabilirsiniz.
Çocuklarda Öfkenin Sebepleri Nelerdir?
Öfke, doğal duygularımızdan biridir. Her yaşta görülebilir. Ancak öfkeyi yansıtma şeklimiz önemlidir. Çocuklar, öfkeyi çoğunlukla ağlama, çığlık atma, vurma şeklinde dışarı vururlar. Çoğunlukla engellenmiş hissettiklerinde ve hoşlarına gitmeyen durumlarda bu duyguyu yaşarlar. Ailenin tutumu, sosyal çevre, temel ihtiyaçların tam karşılanmaması gibi sebepler çocukların bu duyguyu yoğun yaşamasına neden olur.
Çocuklarda Öfke Aile Tutumuna Bağlı Gelişebilir
Ailenin çocuğa karşı tutumu öfke duygusunu tetikleyebilir. Aşırı baskıcı veya tavizkar ortamda büyüyen çocuklar, duygularını tam ifade edemedikleri ve sınırlarını çizemedikleri için öfke duyabilirler. Çocukla iletişimde sık sık emir cümleleri kullanmak, sesi yükselterek bir şeyleri yaptırmak ona yanlış bir mesaj verir. “Ben de bağırırsam, emredersem isteklerimi yaptırabilirim.” Diye düşünür. Yine aile içinde öfkeye şahit olan, sorunlarını bu yolla çözmeye çalışan ebeveyn ve bakıcı da çocuğun bu yolu benimsemesine neden olabilir.
Çocuklarda Öfke Medya İçeriklerinden Kaynaklanabilir
Çocuğunuzda öfkeye neden olan en önemli etkenlerden biri de şiddet içerikli ortama maruz kalmasıdır. Özellikle televizyon, sosyal medya, bilgisayar oyunları uygun olmayan içerik ve mesajlarıyla çocuğunuzda stres ve öfkeye neden olabilir. . İçerik olarak vurma, kırma, argo içeren ve bu sahnelere maruz kalan çocuğunuz bu durumu içselleştirebilir ve çevresine karşı uygulayabilir. Bu nedenle çocuğunuzun ekran karşısında kalma süresi kadar, ne izleyip, ne oynadığını da kontrol etmenizde fayda var.
Etiketlemeler Çocuklara Öfke Duygusunu Yaşatabilir
Çocuğunuza sık sık olumsuz ifadeler kullanıyorsanız, bir süre sonra çocuk bu durumu kabullenir ve öyle olduğuna inanır. Örneğin; “Çok yaramazsın, çok inatçısın” gibi etiketlemeler çocukta böyle biri olduğunu hissettirir ve buna uygun davranmaya başlar. Bu nedenle öfke başta olmak üzere, hiçbir olumsuz duygu ve davranışla çocuğunuzu etiketlememenizi öneriyoruz.
Çocuklarda Öfke Kontrolü İçin Neler Yapabilirsiniz?
Öfke, doğal duygularımızdan biri. Ancak hem yetişkin olarak bizim, hem de çocuklarımızın bu duyguyu yansıtma şekli son derece önemli. Bu noktada öncelikle kendimizi gözlemlemeli ve öfkelendiğimizde nasıl tepki verdiğimizi gözden geçirmeliyiz. Çocuk için en önemli modelin ailesi ve yakın çevresi olduğunu ve öfkeyi yansıtma şeklini de bu şekilde öğreneceğini unutmayın. Bunun yanı sıra:
- Çocuğu etkin şekilde dinlemek,
- Çocuğa anlaşıldığını hissettirmek,
- Çocuğun ilgi ve sevgi ihtiyacını karşılamak,
- Çocuğu eleştirmemek ve yargılamamak,
- Çocuğa karşı tutarlı davranmak,
- Enerjisini uygun yolla boşaltabileceği spor, müzik vb. hobiler edinmesini sağlamak,
- Öfkelendiğinde anda sakinleşmek için yapabileceği birkaç teknik öğretmek,
- Uzman desteği almak
Çocuklarda Öfke Kontrolü İçin Model Olun
Çocuklar pek çok duyguyu nasıl yaşayacaklarını sizden öğrenirler. Örneğin; siz öfkelendiğinizde nasıl tepki veriyorsanız, çocuğunuz da sizi gözlemler ve o şekilde davranır. Bu nedenle çocuğunuza her davranışı edinmesinde olduğu gibi öfke kontrolünde de model olduğunuzu unutmayın.
Çocuğunuzu Dinleyin
Çocuklarda öfkeye neden olan sebeplerden biri de kendilerini ifade edememeleridir. Eğer aile ya da bakıcı çocuk bir şeyi açıklamaya çalışırken, onu etkin şekilde dinlemiyorsa, eleştirip, yargılıyorsa çocuk anlaşılamadığını hissederek, öfkelenebilir. Bunun yerine çocuğunuzun her fikrine saygı duyun. Onun hizasına inerek, göz teması kurun ve ona karşı iyi bir dinleyici olun.
Ben Dili Kullanın
Çocuğunuzla yaşadığınız çatışmalarda kullandığınız dil çok önemlidir. Örneğin; “odanı dağıtmışsın, dağınık bir çocuksun” yerine “Odan bu kadar dağıldığında ben çok yoruluyorum. Sence bunu nasıl çözebiliriz? “ tarzı bir yaklaşım karşısında çocuğunuz sakinliğini korur ve sizinle işbirliği kurmaya daha açık olur.
Tutarlı Olun
Pek çok çocuk, öfke duygusunu isteklerini yaptırmak için kullanır. Örneğin; çocuğunuz markette bir şey istediğinde ve siz hayır dediğinizde ağlıyor, tepiniyor ve olumsuz davranışlar sergiliyorsa ve siz onun bu davranışları karşısında ikna olup evet diyorsanız, çocuğunuz bu şekilde davrandığında isteklerini yaptırabileceğini öğrenir ve sürekli bu yönteme başvurur. Bu nedenle çocuğunuzun bu durumu kullanmasına izin vermemek için tutarlı olun. Eşler ve bakıcının da bu konuda ortak hareket etmesi önemlidir. Sanıldığının aksine tutarlılık ve kuralların net olması, çocukların kendini güvende hissetmesi bakımından son derece önemli bir noktadır.
Spora Yönlendirin
Çocuklar çok enerjiktir ve bu enerjiyi uygun yolla atamadıklarında istenmeyen davranışlara başvururlar. Bu durum da sizinle çatışmasına ve öfke duymasına neden olabilir. Bu nedenle hareket ihtiyacını karşılayabileceği uygun fırsatlar sunmanızı öneririz. Herhangi bir spor dalıyla ilgilenmek, onun kas gelişimi açısından önemli olduğu kadar, enerjisini de atması için ideal bir yoldur.
Sakinleşmesi İçin Yol Gösterin
Çocuğunuz öfkelendiği zaman nasıl sakinleşeceğini bilmiyor olabilir. Bunun için onunla konuşabilirsiniz. Sakin bir zamanında öfke hakkında konuşmak, duygusunu adlandırması ve anlamlandırması açısından ona yardımcı olur. Örneğin; “ Sence öfke nasıl bir duygu? Öfkelendiğinde nasıl hissediyorsun? Resmini çizelim mi? Neler seni öfkelendirir? Ben de zaman zaman öfkeleniyorum. Bu çok doğal bir duygu. Ama uzun sürmesinden hoşlanmıyorum. Bunun için de sakinleşmek için derin nefes alıyorum. Yüzümü yıkıyorum. İçimden 10’a kadar sayıyorum ya da en sevdiğim şeyi düşünüyorum. Sen sakinleşmek için neler yapabilirsin? Hadi onları belirleyelim.” gibi bir sohbetle duygusunu anlamasına yardımcı olun. Bunun için öfke ile ilgili hikayeler de işinize yarayabilir.
Uzman Desteği İle Çocuklarda Öfke Sorunu Çözülebilir
Çocuğunuzun öfkesi uzun sürüyor ve sıklıkla bu duyguyu yaşıyorsa bir uzman desteği almayı düşünebilirsiniz. Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi, özellikle bazı dönemlerde öfke çocukların sıklıkla yaşadığı bir duygudur. Örneğin; 2 yaş krizi olarak adlandırılan süreçte çocuk kimliğini ispat etmek için sizinle inatlaşabilir, sevdiği şeylere bile hayır diyebilir. Bunun gelişimin doğal bir süreci olduğunu biliyorsanız, sadece doğru tutumla bu durumu aşabilirsiniz. Ancak, sebebini anlayamadığınız, çocuğunuzu ve sizi yoran sık sık yaşanan öfke patlamaları için profesyonel bir yardım almak daha kısa sürede çözüme ulaşmanızı sağlar.
Çocuk Bakıcısının Tutumu Çocuğunuzun Gelişiminde Rol Oynar
Çocuk bakıcısı seçimi son derece önemli ve ciddi bir konudur. Çocuğunuzun kişiliğinin şekillenmesinde bakıcınız büyük rol oynar. Bu nedenle çalışacağınız kişiyi belirlerken titiz davranın. Bir çocuk bakıcısında bulunması gereken özellikleri araştırın. Çocuk gelişimi bilgisine sahip, sakin, sabırlı, güler yüzlü, sorumluluk sahibi, çocuğunuzun ihtiyaçlarının farkında olan, sorumluluk sahibi, dürüst, pozitif ve dinamik kişilerin genel anlamda bu işe uygun olduğunu düşünebilirsiniz.
Diğer taraftan duygu kontrolünü öğrenebilmesi, kendisini uygun şekilde ifade edebilmesinde de bakıcınızın büyük etkisi vardır. Çalışanınız davranışlarıyla çocuğunuza model olur. Sakin ve pozitif tutumu ile çocuğunuz için örnek oluşturur. Bu açıdan çalışacağınız kişinin kişisel ve mesleki niteliklerini mutlaka araştırın.
EvdekiBakıcım İle Çocuğunuzun Gelişimi Emin Ellerde
2015 yılından bu yana sektörde lider konumda olan EvdekiBakıcım, profesyonel çocuk bakıcısı arayışınızda sizin yanınızda. Süreç boyunca danışmanlık hizmeti de sunan ajansımız, doğru kişiye kısa sürede ulaşmanızı sağlayabilir. Tek yapmanız gereken whatsapp destek hattı üzerinden, Instagram DM’den ya da sitemizdeki başvuru formunu doldurarak bize ulaşmak. Sizi de mutlu ailelerimiz arasına katılmaya bekliyoruz…
